Groep 5 is voor veel kinderen een belangrijk schooljaar. De leerstof wordt ingewikkelder, kinderen moeten steeds zelfstandiger werken en er wordt meer van hen verwacht op het gebied van lezen, rekenen, spelling en taal. Ook leren kinderen steeds beter om informatie uit teksten te halen en zelfstandig opdrachten te maken.
Voor ouders kan het soms lastig zijn om te bepalen wat een kind in groep 5 precies moet kunnen. De ene leerling leest moeiteloos lange teksten, terwijl een andere leerling nog moeite heeft met moeilijke woorden of het vinden van belangrijke informatie. Dat verschil is heel normaal. Kinderen ontwikkelen zich niet allemaal in hetzelfde tempo.
In dit artikel lees je wat kinderen in groep 5 leren, welke vaardigheden belangrijk worden en hoe je jouw kind thuis op een ontspannen manier kunt ondersteunen..
Wat leert een kind in groep 5?
In groep 5 bouwen kinderen verder op de vaardigheden die ze in de eerste schooljaren hebben geleerd. de basis is grotendeels gelegd, waardoor de nadruk steeds meer komt te liggen op toepassen, begrijpen en zelfstandig werken.
Bij rekenen krijgen kinderen bijvoorbeeld te maken met grotere getallen, moeilijkere bewerkingen, breuken, meten en verhoudingen. Bij spelling worden de regels uitgebreider en bij taal wordt steeds meer aandacht besteed aan woordenschat en het begrijpen en gebruiken van taal.
Ook lezen verandert. Kinderen lezen steeds vaker teksten waarin niet alleen staat wat er gebeurt, maar waarin ze zelf verbanden moeten leggen. Daarmee wordt begrijpend lezen steeds belangrijker.
Begrijpend lezen in groep 5
In groep 5 gaat begrijpend lezen een grotere rol spelen. Een kind moet niet alleen kunnen lezen wat er letterlijk in een tekst staat, maar ook begrijpen wat de schrijver bedoelt.
Een leerling kan bijvoorbeeld een tekst lezen over een dierentuin. In de tekst staat misschien dat een bepaald dier vooral ’s nachts actief is. Vervolgens wordt gevraagd waarom bezoekers dit dier overdag minder vaak zien. Het antwoord staat dan niet altijd letterlijk in één zin. Het kind moet informatie uit de tekst combineren.
Bij begrijpend lezen oefenen kinderen onder andere met:
- de belangrijkste informatie uit een tekst halen;
- de hoofdgedachte herkennen;
- informatie terugvinden;
- verbanden leggen tussen zinnen en alinea ‘s;
- de betekenis van moeilijke woorden uit de context afleiden;
- voorspellen waar een tekst over gaat;
- onderscheid maken tussen belangrijke en minder belangrijke informatie.
Deze vaardigheden komen niet alleen bij een begrijpend-lezenles van pas. Ze zijn belangrijk bij vrijwel alle schoolvakken.
Waarom wordt begrijpend lezen moeilijker?
Een belangrijke reden is dat teksten langer en complexer worden. In groep 3 en 4 ligt de nadruk nog sterk op het technisch leren lezen. In groep 5 wordt steeds meer verwacht dat een kind zelfstandig betekenis geeft aan wat het leest.
Daarbij komen nieuwe soorten teksten kijken. Denk aan informatieve teksten, verhalen, instructies en teksten waarin verschillende meningen of gebeurtenissen worden beschreven.
Ook de woordenschat speelt een steeds grotere rol. Wanneer een kind veel woorden niet kent, wordt het moeilijker om een tekst als geheel te begrijpen. Daarom is lezen op zichzelf al een goede manier om de taalontwikkeling te stimuleren.
Thuis regelmatig lezen blijft dus belangrijk, ook wanneer een kind technisch al goed kan lezen.
Begrijpend lezen oefenen in groep 5
Wanneer je kind moeite heeft met begrijpend lezen, kan extra oefenen helpen. Het is daarbij verstandig om niet alleen zoveel mogelijk teksten te laten maken. Het gaat er vooral om dat een kind leert hoe het een tekst kan aanpakken.
Bij Begrijpend lezen oefenen groep 5 kun je bijvoorbeeld oefenen met teksten die aansluiten bij het niveau van kinderen in deze groep.
Bespreek na een tekst ook eens hoe je kind tot een antwoord is gekomen. Vraag bijvoorbeeld: “Waar heb je dat in de tekst gevonden?” of “Hoe weet je dat?”
Daarmee leert een kind niet alleen een antwoord geven, maar ook nadenken over de manier waarop het antwoord is gevonden.
De hoofdgedachte vinden
De hoofdgedachte is voor veel kinderen een lastig onderdeel van begrijpend lezen. Een tekst kan immers verschillende onderwerpen en details bevatten.
Een handige manier om hiermee te oefenen is om na het lezen te vragen: “Waar ging deze tekst vooral over?”
Het antwoord moet niet één klein detail uit de tekst zijn. Het gaat om de belangrijkste boodschap of het belangrijkste onderwerp.
Je kunt dit ook oefenen zonder werkbladen. Lees bijvoorbeeld samen een kort nieuwsbericht voor kinderen en vraag daarna wat volgens je kind de belangrijkste informatie was.
Door dit regelmatig te doen, leert een kind steeds beter onderscheid te maken tussen hoofd- en bijzaken.
Moeilijke woorden begrijpen
In groep 5 worden teksten voorzien van steeds meer moeilijke woorden. Een kind hoeft niet ieder woord vooraf te kennen om een tekst te kunnen begrijpen.
Juist daarom is het nuttig om te oefenen met de context. Kijk samen naar de zinnen rondom een onbekend woord. Soms geven die zinnen aanwijzingen over de betekenis.
Stel dat er staat:
“De lucht werd steeds donkerder. Even later begon het hevig te regenen.”
Wanneer een kind het woord “heviger” niet kent, kan het door de rest van de tekst toch begrijpen dat de regen steeds sterker wordt.
Dit soort strategieën helpt kinderen om zelfstandiger te worden tijdens het lezen.
Rekenen in groep 5
Naast taal en lezen krijgt rekenen in groep 5 een belangrijke plaats. De rekenopgaven worden uitgebreider en kinderen moeten steeds vaker meerdere stappen uitvoeren.
Onderwerpen die in groep 5 aan bod kunnen komen zijn onder andere:
- optellen en aftrekken met grotere getallen
- vermenigvuldigen en delen;
- tafels automatiseren;
- breuken;
- geld;
- tijd ;
- meten;
- omtrek en oppervlakte;
- verhoudingen;
- eenvoudige kommagetallen.
De precieze leerstof en volgorde kunnen per school en methode verschillen.
Bij rekenen wordt bovendien steeds vaker gevraagd om goed te lezen. een leerling moet uit een verhaaltjessom/redactiesom halen welke informatie belangrijk is en welke berekening nodig is. Daarmee komen rekenen en begrijpend lezen soms direct bij elkaar.
Spelling en taal in groep 5
Ook spelling wordt in groep 5 uitgebreider. Kinderen moeten steeds meer spellingregels herkennen en toepassen.
Het helpt wanneer een kind niet alleen woorden uit het hoofd leert, maar begrijpt waarom een woord op een bepaalde manier wordt geschreven. Door regelmatig woorden te lezen en te schrijven worden spellingpatronen bovendien steeds herkenbaarder.
Bij taal gaat het onder andere om woordenschat, grammatica, zinsbouw en het begrijpen van verschillende soorten teksten.
Een grote woordenschat heeft daarbij voordelen. Kinderen die veel woorden kennen, kunnen teksten gemakkelijker begrijpen en zich vaak ook preciezer uitdrukken.
Zelfstandig werken wordt belangrijker
Een ander kenmerk van groep 5 is dat kinderen steeds zelfstandiger moeten werken.
In de lagere groepen wordt een opdracht vaak uitgebreid uitgelegd. In groep 5 wordt vaker verwacht dat een kind de instructie leest, begrijpt wat het moet doen en vervolgens zelfstandig aan de slag gaat.
Daarom is het belangrijk dat kinderen leren om een opdracht goed te lezen voordat ze beginnen.
Ook hierbij speelt begrijpend lezen een rol. Een leerling kan een rekenopgave technisch goed lezen, maar toch een fout antwoord geven wanneer de bedoeling van de opdracht niet wordt begrepen.
Hoe kun je thuis helpen?
Thuis oefenen hoeft niet lang te duren. Juist korte momenten kunnen effectief zijn. Het belangrijkste is dat oefenen geen strijd wordt.
Samen lezen is bijvoorbeeld een eenvoudige manier om taal en begrijpend lezen te stimuleren. Praat na het lezen over het verhaal of de informatie die jullie hebben gelezen. Vraag wat je kind interessant vond en welke informatie belangrijk was.
Ook kun je tijdens dagelijkse situaties taal en rekenen oefenen. Denk aan een recept lezen, een boodschappenlijst maken, prijzen vergelijken of samen de tijd bekijken.
Voor kinderen voelt dit vaak minder als schoolwerk, terwijl ze ondertussen belangrijke vaardigheden gebruiken.
Oefenen voor een toets in groep 5
In groep 5 krijgen kinderen regelmatig toetsen. Scholen gebruiken verschillende toetsen en leerlingvolgsystemen om de ontwikkeling van leerlingen te volgen.
Een toets is bedoeld om inzicht te geven in wat een kind al beheerst en welke onderdelen nog extra aandacht nodig hebben. Het is daarom niet nodig om een kind voortdurend op toetsvragen te laten oefenen.
Wanneer je wel wilt oefenen, is het verstandig om te kijken naar de vaardigheden achter de vragen. Bij begrijpend lezen gaat het bijvoorbeeld om informatie zoeken, hoofd- en bijzaken onderscheiden, verbanden leggen en conclusies trekken.
Zo heeft oefenen ook waarde buiten het toetsmoment zelf.
Wat als je kind moeite heeft met groep 5?
Het ene kind gaat zonder problemen door de leerstof van groep 5 heen, terwijl een ander kind meer begeleiding nodig heeft. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat er iets ernstigs aan de hand is.
Het kan bijvoorbeeld zijn dat een kind moeite heeft met bepaalde woorden, instructies niet goed begrijpt of onvoldoende automatisering heeft bij rekenen. Soms is een specifieke vaardigheid de oorzaak van bredere problemen.
Wanneer je merkt dat je kind structureel moeite heeft met een onderdeel, kun je dit bespreken met de leerkracht. de school kan aangeven welke vaardigheden extra aandacht nodig hebben en welke manier van oefenen daarbij past.
Het is meestal effectiever om gericht één onderdeel te oefenen dan om een kind allerlei extra opdrachten te geven.
Een goede basis voor groep 6
Groep 5 vormt een belangrijke stap richting de bovenbouw. Kinderen worden zelfstandiger en de leerstof wordt steeds complexer.
Vooral lezen blijft een belangrijke basisvaardigheid. Wie goed begrijpt wat er in een tekst staat, heeft daar bij veel andere vakken voordeel van. Daarom is het verstandig om lezen niet alleen als een schoolse vaardigheid te zien.
Een kind dat plezier heeft in lezen, leest bovendien vaak vanzelf meer. Dat zorgt weer voor extra oefening in woordenschat, tekstbegrip en leeservaring.
Het doel van oefenen in groep 5 is dan ook niet alleen een goed resultaat op een toets. Het gaat er vooral om dat een kind steeds beter zelfstandig informatie kan begrijpen, verwerken en gebruiken.
Tot slot
Groep 5 is een jaar waarin kinderen grote stappen zetten. De leerstof wordt moeilijker, maar tegelijkertijd krijgen leerlingen steeds meer vaardigheden om die leerstof zelfstandig aan te pakken.
Lezen, rekenen, spelling en taal blijven belangrijke onderdelen. Bij begrijpend lezen verschuift de aandacht steeds meer van alleen lezen naar echt begrijpen wat er staat. Kinderen leren informatie zoeken, verbanden leggen, hoofd- en bijzaken onderscheiden en nadenken over de betekenis van een tekst.
Door thuis regelmatig te lezen en af en toe gericht te oefenen, kun je de ontwikkeling ondersteunen zonder er onnodige druk op te leggen. Korte oefenmomenten, gesprekken over teksten en vooral veel leesplezier kunnen daarbij al veel betekenen.